هنر آینه کاری


انتشار : ۰۲ خرداد , ۱۴۰۰


آینه کاری شیدرخ تراولآینه کاری شیدرخ تراول

 

یکی از زیباترین هنرهای سنتی ایران که عمدتا برای تزئین بناها استفاده می شود، هنر آینه کاری است. آینه کاری از ابتکارات هنرمندان ایرانی است که تاریخچه آن به دوران ساسانیان برمیگردد. این نوع تزئینات بی نظيراکثرا در بناهای تاریخی و اماکن متبرکه قابل مشاهده است. در ادامه قصد داریم تاریخچه و جزئیات این هنر را به شما معرفی کنیم، پس تا انتها با ما همراه شوید.

 

هنر آینه کاری چیست؟

آیینه کاری نوعی تزئین داخلی ساختمان است که با چسباندن قطعه های کوچک آینه به شکل های هندسی و گل و بته های مختلف شکل می‌گیرد. آب و آیینه همواره در فرهنگ ایرانیان، نماد پاکی و روشنایی بوده اند و استفاده از آینه در تزئینات ساختمان ها ریشه در همین فرهنگ کهن دارد. هنرمند آینه کار با استفاده از شیشه و برش آن به شکل های متنوع، فضایی درخشان و زیبا را در بناها ایجاد می‌کند که از بازتاب نور در قطعات بیشمار آیینه، درخشش و زیبایی در تزئین بناها ایجاد می شود و پوششی بسیار مناسب و زیبا برای تزئین بنا از نظر استحکام و دوام است.

تاریخچه هنر آیینه کاری

در سده ۱۰ هجری قمری انواع آیینه های مختلف از اروپا بویژه ونیز وارد کشور میشد. به هنگام جابجایی مقدار زیادی از این آیینه ها در مسیر میشکست. هنرمندان ایرانی برای بهره گیری از قطعات شکسته، دست به ابتکار زدند و این هنر بی نظیر را ابداع کردند.

نخستین بنای آیینه کاری شده دیوان خانه کریم خان زند در شیراز بود که آن هم در سال ۱۲۰۹ هجری قمری به دستور آقامحمدخان قاجار تخریب شد و ستون‌های یک پارچه حجاری شده و درهای خاتم و آیینه های بزرگ آن را برای توسعه و بازسازی ایوان دارالاماره تهران ( ایوان تخت مرمر کنونی) به تهران حمل کردند.

آیینه کاری در زمان صفویان با نصب جام های یک پارچه آیینه بر بدنه بنا شروع شد و علاوه بر تزئینات داخلی از آینه برای تزئین دیوارهای ستون دار نیز استفاده می شد. پس از صفویان هنر آینه کاری تا مدتها دچار رکود شد.

در دوران قاجار این هنر روند رو به رشدی داشت و آیینه ها به قطعات کوچکتر برش می‌خوردند و با اشکال مختلف هندسی همراه شدند. بخصوص زمانی که جام های آینه نازک از آلمان وارد شد باعث شد که برش این آینه ها راحت تر انجام گیرد و به اشکالی چون لوزی، مثلث، مربع و دایره استفاده شوند.

با گسترش و تکامل این هنر در طول قرن ۱۳ هجری قمری، آثار زیبایی چون تالارها و اتاق های شمس العماره در کاخ گلستان تهران، ایوان و آستانه حصرت عبدالعظیم در شهر ری و آیینه کاری حرم امام رضا در مشهد انجام گرفت.

در سال‌های بعد کاربرد آینه کاری تنها به کاخ ها و اماکن مذهبی محدود نشد و این هنر در بناهایی چون رستورانها، فروشگاهها، خانه ها و ... بکار می رفت.

 

مواد و ابزار مورد استفاده در آیینه کاری سنتی

مواد و مصالح مورد استفاده در هنر آیینه کاری عبارتند از:

آینه، چسب یا بنکس(چسب چوب)، سریش و گچ نرم

ابزار مورد نیاز: قلم طراحی، خط کش چوبی برای خط اندازی روی شیشه، میز زیردست، الماس آیینه بر و کاردک که تنها ابزاری است که برای نصب استفاده می شود.

 

 

مراحل اجرای آیینه کاری

ابتدا طرح بوسیله رسام که یا معمار بنا یا خود آینه کار است تهیه می شود. در طرح های پیچیده، کاغذ طرح دار را سوزنی می کنند و سطح کار را گرده می زنند و سپس آیینه کاری را از روی گرده انجام می دهند. در مواردی که آیینه کاری دارای نقوش، خطوط برجسته و یا فرورفته باشد، زمینه کار قبلا به وسیله گچ بر مطابق طرح آماده می گردد. سپس قطعات آیینه بوسیله آیینه بر در ابعاد و اشکال مورد نیاز با الگوهای مقوایی( که امروز به الگوهای پلاستیکی تبدیل شده) بریده و آماده می شود. آنگاه آیینه چسبان یا خمیری که آمیزه ای است از گچ و سریش، قطعات آیینه را برابر طرح بر سطح کار می چسباند و نقوش دلخواه را پدید می آورد و در پایان آینه پاک کن سطح کار را پاکیزه می کند و جلا می دهد.

 

سوالات و نظرات خود را درباره این مطلب با ما به اشتراک بگذارید.

عضویت در خبرنامه شیدرخ تراول

مطالب ویژه و خواندنی امروز که نباید آنها را از دست داد:

درباره کاشی هفت رنگ چه میدانید؟

میناکاری از صنایع دستی ارزشمند ایران

 


امتیاز 0از 5 (0 رای)