نقش رجب


انتشار : ۱۶ مهر , ۱۴۰۰


نقش رجبنقش رجب

 

در سفر به استان فارس، مناظر، آثار تاریخی و شگفتی های زیادی وجود دارد که لحظه ای از وقت گردشگران هدر نمی رود. آثار تاریخی با ارزشی که از زمان باستان تاکنون در این خطه از سرزمین ایران به یادگار مانده اند.

یکی از آثاری که در ۵۶ کیلومتری شیراز و در سه کیلومتری تخت جمشید قرار دارد، اثر زیبای نقش رجب است که درشکاف کوه قرار دارد. در آنجا چهار نقش برجسته ساسانی از اردشیر اول و شاپور اول ساسانی و کرتیر، روحانی قدرتمند زمان ساسانی وجود دارد.

 

                                                                                                                                              تماس با کارشناسان تور

 

نقش رجب کجاست؟

نقش رجب یکی از آثار تاریخی استان فارس است که 60 کیلومتری شهر شیراز، در شهرستان مرودشت، کنار رودخانه سیوند یا پلوار و نزدیک شهر استخر قرار دارد. از آنجا که نقوش ساسانی در کنار چشمه ها یا رودها و مراکز ارتباطی مهم حجاری میشده است، قرار گرفتن در مسیر تخت جمشید و نقش رستم و شهر استخر نشان از اهمیت این جایگاه می باشد. در این بنای باستانی چهار سنگ نگاره کنار هم قرار دارند.

 

پیشینه نام

در مورد وجه تسمیه این نقوش که به نقش رجب معروف است روایتی است که می گوید در زمان کشف این بنا، شخصی به نام رجب در کنار این بنا قهوه خانه ای داشته که به این اسم معروف شد.

 

سنگ نگاره های نقش رجب

1-     سنگ نگاره تاجگذاری اردشیر بابکان

قدیمی ترین نقش مربوط به اردشیر اول، موسس سلسله ساسانی است. او با کمک پدر خود، اردوان پنجم آخرین شاه اشکانی را شکست داد و تیسفون پایتخت اشکانیان را تصرف کرد و آنها را منقرض کرد. در این نقوش زیبا که در آنها مهارت سنگ تراش ساسانی بخوبی دیده می شود، پوشش، آرایش مو، جامه زیبا و عظمت این شاهان نشان میدهد که تشریفات مهمی بوده است. در این نقش برجسته، شاه در حال گرفتن دیهیم شاهی یا نشان شاهی از نماینده اهورامزدا است. در کنار شاه، بزرگان دیگر نقش بسته اند و دو خادم در سمت چپ شاه با مگس پران و یک مرد که مشخص است فرد مهمی است ایستاده اند. دو زن در سمت راست نماینده اهورامزدا دیده می شوند که یکی ملکه و دیگری نجیب زاده است. در کنار آنها نوشته شده است: "دین زرتشت در حال انقراض بود که من اردشیر آن را زنده کردم" و دو نگاره کوچک بین شاه و اهورامزدا قرار دارد. سمت چپ کنار پای شاه پسرش شاپور است که از روی کلاهش شناسایی میشود اما دیگری که شاخه برسمی در دست دارد شناسایی نشده است.

 

2-سنگ نگاره شاپور اول

نقش برجسته دوم از آن پسر و جانشین اردشیر اول، یعنی شاپور اول میباشد. این نقش الهام گرفته از نقش برجسته اردشیر در نقش رستم است و در این نقش، شاه سوار بر اسبی است که به زیبایی حجاری شده که اوج هنر حجاری ساسانی را به رخ میکشد و اهمیت اسب و جایگاه آن را نشان میدهد. او در این حالت، حلقه شاهی را از نماینده اهورامزدا میگیرد. این رسم که شاه قدرت را از نماینده خداوند میگیرد، یک نوع مشروعیت بخشی به حکومت شاهی بوده است ولی متاسفانه صورتها آسیب دیده است.

 

3-سنگ نگاره شاپور ساسانی و بزرگان سلطنتی

 

در نگاره بعدی شاپور اول را میبینیم که بر پشت اسب نشسته است. پشت سر او نه نفر از درباریان ایستاده اند. از این نه نفر، فقط نفر اول پشت سر شاه شناسایی شده است که هرمز ولیعهد است. در جلو اسب شاه، برخلاف نقوش نقش رستم، هیچ دشمن شکست خورده ای زانو نزده است و این نشان می دهد که این نگاره قبل از سال 244 میلادی تراشیده شده است. شاپور در این سال گوردیانوس سوم، امپراطور روم را شکست داد که شرح این شکست در بیشاپور آمده است. حجاری اسب خیره کننده است. طوری که پای اسب بالا گرفته شده که اقتدار شاه را نشان میدهد و بر سینه اسب کتیبه ای به خط پهلوی نوشته شده با این مضمون : " این پیکری است از بغ مزداپرست، خدایگان شاپور، شاپورشاه شاهان، شاه ایران و انیران که چهره از یزدان دارد، پسر بغ مزداپرست، خدایگان اردشیر، شاه شاهان که چهره از یزدان دارد و نواده خدایگان، بابک شاه".

4-سنگ نگاره کرتیر موبد موبدان

در زمان پادشاهی بهرام دوم سنگ نگاره کوچکی به نقوش اضافه شد که در سمت چپ قرار دارد و متعلق به کرتیر، روحانی بانفوذ و قدرتمند زرتشتی می باشد که دوره شش تن از پادشاهان ساسانی را به خود دیده، از زمان پادشاهی اردشیر بابکان تا نرسی. برای مدت یک سده این شخصیت بانفوذ ساسانی همه کاره حکومت و پادشاهی بوده و اختیار تمام امور کشور را به دست داشت. تاریخ نگاران او را مردی با تعصب دینی خشک و جدی می دانستند که برای رسمیت بخشیدن دین زرتشت از هیچ کوششی فرو گزار نمیکرد.این تنها نگاره ایست که به شاهان تعلق ندارد. او خدمات خود را به حکومت ساسانی برشمرده و اینکه به ملی کردن دین زرتشت کمک کرده، دینی که کمرنگ شده بود.

از کرتیر چهار نقش برجسته به جا مانده است که مکان آنها در چهار محل می باشد:

  • سنگ گاره کرتیر در سرمشهد، هشتاد کیلومتری کازرون
  • سنگ نگاره کرتیر در نقش رستم
  • سنگ نگاره کرتیر در کعبه زرتشت
  • سنگ نگاره کرتیر در نقش رجب

 

 

برای شرکت در تور تخت جمشید، نقش رستم و نقش رجب اینجا کلیک کنید.

تور نیم روزه تخت جمشید و نقش رستم

تور یک روزه تخت جمشید، نقش رستم و پاسارگاد

تور شیرازگردی شیدرخ تراول

 

سوالات و نظرات خود را درباره این مطلب با ما به اشتراک بگذارید.

عضویت در خبرنامه شیدرخ تراول

 

مطالب مرتبط و خواندنی امروز:

تخت جمشید کجاست؟

نقش رستم

پاسارگاد، آرامگاه کوروش


امتیاز 0از 5 (0 رای)