شهر تاریخی عقدا


انتشار : ۰۲ آبان , ۱۴۰۰


شهر تاریخی عقدا یزد,تور یزد شیدرخ تراول,تور کویر شیدرخ تراول

 

علاوه بر شهر یزد که بخاطر بافت معماری سنتی و خشتی خود ثبت جهانی شده است، شهر و روستاهای تاریخی و خشتی دیگری نیز در استان یزد وجود دارند که هرکدام از آنها نشان دهنده هوش و ذکاوت ایرانیان باستان درسازگاری خود با اقلیم گرم و خشک کویری است. یکی از این شهرهای تاریخی و سنتی، عقدا در اردکان یزد است. در ادامه این مطلب از شیدرخ همراه ما باشید تا با این روستای تاریخی بیشتر آشنا شویم.

 

معرفی عقدا

شهر تاریخی عقدا از شهرهای شمالی استان یزد و از توابع شهرستان اردکان است. نام این شهر در کتب تاریخی یزد آورده شده که به شهری بین نایین و یزد اشاره شده است. جمعیت ثابت عقدا دو هزار نفر است اما در ایام محرم و صفر، به دلیل بازگشت مهاجران به منطقه بخاطر مراسم ویژه این ایام، جمعیت شهر به 10 تا 15 هزار نفر می رسد.

وجه تسمیه عقدا

عقدا را دیار خشت و انار می نامند، شهر تاریخ و طبیعت در دل کویر که تا حدود قرن 7 هجری شمسی با داشتن ساکنینی کاملا زرتشتی به گبرگاه معروف بوده و بعدها تغییر نام داده است. در مورد نام عقدا دو روایت وجود دارد:

1-   این روستا به علت نداشتن دیوار دفاعی، همواره در گذشته مورد حمله دزدان و راهزنان قرار می گرفته تا اینکه خواجه نصیرالدین طوسی، در حین اتراق در این شهر، طرح ساخت دیوار شهر را داده و گفته که از آن پس تنها مسلمانان حق ماندن در شهر را دارند، در نتیجه اکثر اهالی شهر مسلمان شدند و بعد از انجام عقد 40 دختر و پسر تازه مسلمان در یک شب، اسم این روستا به "عقدگاه "و سپس "عقدا" تغییر یافته است.

2-   شهر عقدا را یکی از سرهنگ های یزدگرد به نام "عقدار" ساخته و با نام او معروف شده است.

 

پیشینه تاریخی عقدا

هزاران سال پیش تمامی این منطقه که اکنون بیابان و کویر است، دریایی به نام دریای ساوه بوده که ساحل این دریا، شهر یزد، ساوه، اراک و همدان بوده است و طی مطالعاتی که انجام شده، فسیل ماهی و مرجان نیز در این مناطق پیدا شده است و اگر از بالا به این منطقه نگاه کنیم نیز شیبی رو به پایین و مقعر دارد که شکل آن بجا مانده از همان دریاست که به مرور زمان خشک شده و شهرهای مختلفی در آن ساخته شده است.

ساخت شهر عقدا را به دوران قبل از اسلام و زمان یزدگرد سوم، آخرین پادشاه ساسانی می دانند اما خانه ها و بناهای مربوط به دوره ایلخانی نیز در این منطقه بسیار است. خانه های کنونی عقدا اغلب مربوط به دوران صفوی هستند.

مورد جالب توجه درباره این شهر این است که میرزا رضای کرمانی که ناصرالدین شاه را در جشن 50 سالگی اش به قتل رساند، اهل شهر عقدا بوده و پدرش ملاحسین عقدایی است که خانه اشان هنوز هم باقی مانده است.

 

معماری شهر عقدا

شهر عقدا دارای بافت تاریخی دست نخورده و بکر است و دارای بناهای تاریخی قابل توجهی می باشد. شهر عقدا 84 هکتار وسعت دارد که 30 هکتار آن را بافت تاریخی و سنتی شامل می شود. مهم ترین ویژگی بافت تاریخی شهر، وجود معماری متوالی از دوره های مختلف تاریخی از آل مظفر تا دوره معاصر می باشد که نشان دهنده قدمت تمدن در این شهر است.

 

جاذبه های تاریخی عقدا

چاپارخانه عقدا: یکی از تاریخی ترین بناهای بین راهی به جا مانده از دوران صفوی در مسیر راه شاهی است و در بیرون از محدوده شهر عقدا در مجاورت کاروانسرای ابوالقاسم رشتی قرار گرفته است. مالکیت چاپارخانه عقدا دولتی بوده است و عام المنفعه که شبیه به چاپارخانه میبد می باشد. این بنا دیوارهای بلند گلی و خشتی دارد و در چهار گوشه دارای چهار برج کوچک دیده بانی است.

مسجد هلاکو عقدا: این مسجد مربوط به دوره صفوی است که در شهرستان عقدا، محله هلاکو قرار گرفته و به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این مسجد با آجر و در دو طبقه ساخته شده که هر طبقه منحصرا یک اتاق دارد.

مسجد صلیب عقدا: این مسجد دو طبقه توسط معماری مسیحی ساخته شده و طرح آن به شکل صلیب است. طبقه بالا جهت اقامه نماز استفاده می شود و طبقه پایین برای عبور آب جوی قنات بوده و در گذشته برای شستشوی لباس و وسایل کاربرد داشته.

قلعه سامه عقدا: سامندر به جایگاه امن و پناهگاه می گویند که احتمالا این قلعه در گذشته پایگاه امنی محسوب می شده است. بنای قلعه مستطیل شکل و دارای چهار برج کوچک دوطبقه در چهار گوشه برج است.

حصار خواجه نصیر: این حصار و دیوارهای قطور توسط خواجه نصیرالدین طوسی برای جلوگیری از حملات و غارت دشمنان ساخته شده است.

مسجد جامع عقدا: این مسجد در سال 840 هجری قمری توسط آسیه بی بی بنت محمد عقدایی بنا شده است که دارای گرمخانه و ایوان تابستانی است.

برج چاه ریگ: مربوط به اواخر دوره صفوی تا افشاریه است که ثبت ملی شده.

مدرسه علمیه عقدا: بنایی خشتی با نمای داخلی آجری است که ورودی آن یک هشتی با 5 سکو به نیت 5 تن آل عبا دارد. کلاس ها و حجره های طلاب در 4 جهت بنا بصورت قرینه قرار گرفته اند.

از دیگر بناهای تاریخی دو حمام به نامهای حمام نو و حمام کهنه است که حدود 380 سال پیش در عقدای قدیم ساخته شده است. عقدا همچنین باغ های انار بسیار و کوچه باغهای منتهی به این باغها دارد.

سوالات و نظرات خود را درباره این مطلب با ما به اشتراک بگذارید

عضویت در خبرنامه شیدرخ تراول

مطالب مرتبط و خواندنی امروز

یزد سرزمین خشت ها و بادگیرها

شهر میبد


امتیاز 0از 5 (0 رای)