گیوه بافی


انتشار : ۱۳ مرداد , ۱۴۰۰


گیوه بافی,صنایع دستی ایران شیدرخ تراولگیوه بافی,صنایع دستی ایران شیدرخ تراول

 

انسان از آغاز پیدایش همواره با بکار گیری قوه خلاقیت و بهره مندی از طبیعت سعی در پیدا کردن راهی جهت در امان نگاهداشتن جان و تن خود بوده است که این خود باعث بوجود آمدن هنر و صنایع بی شماری شده است. گیوه یکی از جالبترین صنایع بوجود آمده با دستان توانمند مردمان این سرزمین است که با روشی ساده و بهره گیری از مواد اولیه و ارزان موجود در طبیعت ساخته و پرداخته ‌ شد. در ادامه این مطلب از شیدرخ تراول قصد داریم درباره این صنایع دستی اصیل ایرانی بیشتر بدانیم.

 

تاریخچه گیوه و گیوه بافی

این پاپوش محبوب که انسان با نگاه کردن به آن پی به سبکی و راحتی آن می برد قدمتی1500ساله دارد که گیوه های پیرشهریار در اورامان کرمانشاه نشان از قدمت و دیرینه آن دارد.

گیوه از قدیمی ترین صنایع دستی مناطق کردنشین است و عده ای خاستگاه گیوه را شهر نودشه از توابع استان کرمانشاه می دانند، بعدها این هنر به سایر مناطق ایران نیز گسترش پیدا کرده است. گیوه در اصطلاح محلی کردستان به کلاش معروف است و به اعتقاد مردم کرد، پیشینه هزار ساله دارد. برخی پژوهشگران به استناد به شاهنامه فردوسی معتقدند که گیو وقتی برای بازگزداندن سیاوش و مادرش به ترکستان رفت، هفت سال در آنجا سرگردان بود و چون برای راه رفتن خود نیاز به پای افزار بادوام، خنک و سبک داشت، گیوه را به وجود آورد و بعدها به پاپوشی محبوب و کاربردی بدل شد. البته با گذشت سالها و قرن ها تغییراتی در آن به وجود آمد.

البخلی تاریخ نویس، در سال 1105 میلادی می گوید که غندیجان در استان فارس امروزی در صنعت گیوه بافی مشهور بوده است. در سال 1340 میلادی نیز مستوفی جغرافی نگار، پس از بازدید از آن منطقه می نویسد که پیشه گیوه بافی در آنجا در اوج تکامل بوده است.

 

ویژگی گیوه

این نوع پاپوش سازگار با آب و هوای معتدل ایران بوده و بخاطر راحت بودن در پیاده روی ها، سبک و قابل شستشو بودن در میان روستاییان محبوبیت بسیاری دارد.

گیوه از دوقسمت کف و رویه تشکیل شده که کف آن معمولا چرم و لاستیک و رویه آن نخ پنبه ای یا ابریشم می باشد.در گیوه یک زیر پارچه ای بنام شیوه استفاده می‌شود که دوام و مقاومت آن را بالا برده و از تعریق پا در فصل گرم تابستان جلوگیری می‌کند که البته هر چه زیر پارچه ای کهنه تر باشد مرغوبیت بیشتری دارد که بهترین شیوه در آباده فارس تولید می‌شود.

کار گیوه کشی که تمام مراحل آن دستی است به دو روش دستی و کارگاهی انجام می‌شود.روش کارگاهی که توسط مردان انجام می‌شود و مربوط به قسمت تخت گیوه است و آن را آجیده می نامند، ساخت آن نیازمند نیروی زیاد و مهارت کافی است که یک کار تخصصی و بسیار فنی است. عملیات خانگی بر روی رویه گیوه توسط هم مردان و هم زنان انجام می‌شود و ابزار آن تنها یک سوزن بنام جوالدوز است.

مواد اولیه گیوه بافی

در تهیه مواد اولیه جهت ساخت گیوه نکاتی حائز اهمیت است که شامل موارد زیر است :

  • پوست: که ابتدا باید خشک و سپس رشته رشته شود و در پایان موزدایی و سپس پیه مالی شود که به نوارهای باریک پوست مالیده می‌شود تا ضمن کار اصطکاک آن از بین نرود.
  • نری گاو:ابتدا باید پوست کنی شود سپس خشک و دوباره نمدار و سپس قطعه قطعه ‌شود و برای نصب در نوک و انتهای گیوه به کار می رود و حالت شاخی به آن می‌دهد و باعث استحکام بیشتر آن می‌شود.
  • پارچه نخی:پارچه ها باید ابتدا رنگ، رشته رشته و سپس تبدیل به فیتیله شود.
  • موی بز:توسط زنان بافته می‌شود و به ریسمان های نازکی تبديل می‌شود که برای بخیه کاری دور تخت گیوه استفاده می‌ کنند

انواع گیوه:

امروزه در کرمانشاه، پنج نوع گیوه بافته می‌شود که شامل گیوه زیرپارچه ای، تخت چرمی، تخت لاستیکی، آجیده و رویه ابریشمی می باشد و هنوزهم می‌توان آن را بهترین پاسخگو برای تمامی نیازهای مردمانی که در کوهستان و مناطق صعب العبور زندگی می کنند و معیشت آنان مبتنی بر کشاورزی و دامداری است دانست که می‌توانند آن را در تمام فصول کاری و گرم به جهت ارزان، مقاوم و راحت بودن آن استفاده نمایند.

گیوه ملکی نیز نوعی از گیوه است که در شهر زرقان، استان فارس تولید می شود و و ویژگی جالب آن این است که این نوع کفش شبیه به هم ساخته می شود و چپ و راست ندارند. این نوع گیوه از 3 قسمت تشکیل شده است: رویه گیوه، کناره یا حاشیه گیوه، تخت یا کف گیوه

 

سوالات و نظرات خود را درباره این مطلب با ما به اشتراک بگذارید

عضویت در خبرنامه شیدرخ تراول

مطالب مرتبط و خواندنی امروز:

سوزن دوزی بلوچی

درباره نمد و نمدبافی چه می دانید؟


امتیاز 0از 5 (0 رای)